عباس قديانى
541
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
« اين مشروطيت هنگامى رسميت خواهد يافت كه مشروعه تابع احكام اسلام باشد » . و نيز از سخنان اوست كه مىگفت ! « آيا چه افتاده است كه امروز بايد دستور عدل ما از پاريس برسد و نسخهء شوراى ما از انگليس بيايد ؟ ! ! » به طور كلى شيخ فضل الله نورى رهبرى نهضتى مذهبى را بر عهده داشت و تلاش مىكرد اركان و بنياد يك انقلاب سياسى را بر باورهاى دينى براى تشكيل حكومت شرعى و يا حداقل حكومتى كه به مقررات شريعت ارج گذارد ، برقرار سازد . بعد از فتح تهران ، مخالفين شيخ فرصت را مغتنم شمرده نزد مجاهدين و يپرم خان ارمنى كه دو روز بود به رياست كل شهربانى منصوب شده بود رفته و اظهار داشتند كه هرگاه شيخ نورى زنده بماند ، امكان دارد در سراسر كشور مردم را وادار به مخالفت با فاتحان كنند و بدين ترتيب روز 11 رجب 1327 ه . ق . عدهاى قريب هفتاد ، هشتاد نفر از مجاهدين مسلح ارمنى به فرماندهى يوسف خان ارمنى به خانهء مجتهد بزرگ يورش بردند و شيخ را گرفته و محاكمه را شروع و شيخ را محكوم به اعدام نمودند و عصر روز سيزدهم رجب شيخ را از زندان نظميه براى آخرين بازجويى به دادگاه برده و همانروز در ميدان توپخانه به دست يوسف خان ارمنى اعدام گرديد و جسدش پس از دو ماه با مشكلاتى به قم انتقال داده شد . و در مقبرهاى از صحن حضرت معصومه ( س ) كه پيش از شهادت براى خود تهيه كرده بود به خاك سپرده شد . شيخيه پيروان احمد احسائى كه وى در 1243 ه . ق . درگذشت . شير سنگى مجسمهء معروف دورهء مادها در دروازهء همدان . شيرويه قباد دوم . پهلوى ، كواذ . فرزند خسرو پرويز كه پدر را به قتل رساند ، بعضى از مورخين برآنند كه شيرويه رضايت به قتل پدر نداشت و در تحت فشار مجمع اعيان به آن تعمل تن داد . وى در اولين سال سلطنت خود اقداماتى براى رضايت ايرانيان به عمل آورد ؛ از قبيل آزاد ساختن محبوسين و بخشيدن ماليات براى سه سال ، ولى از طرف ديگر بدون هيچ دليلى برادران خويش را به قتل رسانيد و با اين اقدام نسل ساسانى را منقرض كرد . مدت سلطنت وى را شش ماه نوشتهاند . شيز مركز عظيم دينى ماد آذربايگان ( تخت سليمان امروزه ) و معبد عمدهء شمال ايران ، متعلق به ناهيد كه در اين معبد جامعهاى بسيار قديمى از مغان مىزيستند . ظاهرا شهر قديم « گنزك » يا « گنجك » - كه چون محل خزائن سلاطين ساسانى بوده به اين نام خوانده مىشده است - شيز ، كه آتشكدهء آذرگشنسب در آن واقع بوده قديميتر است . گفتهاند خسرو انوشيروان آتشكده و خزاين را از شيز اصلى به محلى كه در كتب جغرافيايى اسلامى « البركه » خوانده شده است منتقل كرد و اين محل به شيز معروف شد كه مطابق تحت سليمان كنونى است . شيعه كلمهء شيعه با توجه به سير تاريخى آن به معنى لغويش يعنى پيروان ، حزب ، گروه ، ياران ، هواداران و يا در مفهوم وسيعتر آن « حاميان » در نظر گرفته مىشود . مفاهيم اين كلمه چندين بار در قرآن كريم تكرار